Şeyh Çabuk Camii Mardin | Tarihi, Hikâyesi ve Nerede?

Mardin’in kadim yapıları arasında özel bir yere sahip olan Şeyh Çabuk Camii, hem tarihi geçmişi hem de barındırdığı manevi değerle şehrin önemli ziyaret noktalarından biridir. Yapım tarihi kesin olarak bilinmemekle birlikte, caminin bugünkü mimari kimliğini 15. yüzyılda, büyük olasılıkla Akkoyunlu Dönemi’nde kazandığı kabul edilmektedir. Yapı, 19. yüzyılda iki kez onarım görerek günümüze ulaşmıştır.

Şeyh Çabuk Camii Nerede?

Şeyh Çabuk Camii, Mardin’in Artuklu ilçesinde, Çabuk (Diyarbakır Kapı) Mahallesi’nde, 1. Cadde’nin güneyinde yer alır. Cumhuriyet Alanı’na yakın konumda bulunan camiye Mardin şehir merkezinden yürüyerek veya kısa bir araç yolculuğuyla kolayca ulaşılabilir. Yüksek ve silindirik minaresi sayesinde uzaktan bile fark edilir.

Şeyh Çabuk Camii’nin Tarihi

Bazı rivayetlere göre yapı, İslam hâkimiyeti öncesinde Mor Yusuf Kilisesi olarak kullanılmış, MS 1170 yılı civarında camiye dönüştürülmüştür. 16. yüzyıl Osmanlı kayıtlarında ise yapı mescit olarak geçmektedir. Giriş bölümünde yer alan zaviye benzeri mekân, caminin geçmişte tekke–zaviye işlevi de görmüş olabileceğini düşündürmektedir.

Tekke ve zaviyelerin yaygınlaştığı 15. yüzyıl göz önüne alındığında, Şeyh Çabuk Camii’nin Akkoyunlu dönemi kolonizasyon siyasetiyle bağlantılı olarak inşa edilmiş olması kuvvetle muhtemeldir.

Mimari Özellikler

Şeyh Çabuk Camii, Mardin camilerinde sıkça görülen enine gelişen plan tipine sahiptir. Batı–Doğu doğrultusunda, arkadan hafif çarpık şekilde gelişen yapı:

• Enine uzanan beşik tonozlu sahınlardan oluşur

• İç mekân, dört kalın paye ile ikiye ayrılmıştır

• Güneyde yer alan çapraz tonozlu bölümün türbe ya da zikir yeri olduğu düşünülmektedir

• Avlu “L” planlıdır ve kuzeydeki eyvan günümüzde abdest yeri olarak kullanılmaktadır

Yapıda düzgün kesme taş ve moloz taş birlikte kullanılmıştır. Bahçeye sivri kemerli sade bir kapıdan, ana mekâna ise kuzeybatıdaki kapalı bölümden girilir.

Şeyh Çabuk Kimdir?

Camiye adını veren Şeyh Çabuk, Hz. Muhammed’in (sav) sahabelerinden Abdullah bin Enes el Cüheyni’dir. Peygamber Efendimiz ile düşman ordularının komutanları arasında haber ulaştırma görevini üstlenmiş, bu görevi çok hızlı yerine getirdiği için halk arasında “Şeyh Çabuk” lakabıyla anılmıştır.

Rivayetlere göre Hz. Ömer döneminde İslam’ı tebliğ etmek amacıyla Mardin’e gelmiş, vefatının ardından buraya defnedilmiştir. Caminin içindeki sade mermer türbe, günümüzde de ziyaret edilmektedir.

Minare ve Onarımlar

Caminin silindirik ve zarif minaresi, üzerindeki kitabeye göre 1969 yılında Mardinli hayırsever Hacı İzzi Çeçan tarafından yaptırılmıştır. Giriş kapısındaki kitabede ise yapının 1843 yılında onarım gördüğü belirtilmektedir. Caminin kuzeyinde, kadınların kullanımına ayrılmış ve sokaktan ayrı girişi bulunan betonarme bir ek yapı da bulunmaktadır.

Ziyaret ve Manevi Atmosfer

Şeyh Çabuk Camii, özellikle şehir dışından gelen ziyaretçilerin uğrak noktalarından biridir. Mardin halkı arasında caminin kendine özgü bir manevi havası olduğu sıkça dile getirilir. Pek çok ziyaretçi, burada yatan sahabenin kim olduğunu ziyaret sırasında ya da sonrasında öğrenmektedir.

Şeyh Çabuk Camii Ziyaret Bilgileri

• Giriş Ücreti: Ücretsiz

• Ziyaret Saatleri: Gün boyu ziyarete açıktır

• Kıyafet: Diz ve omuzları örten kıyafetler tercih edilmelidir

• Fotoğraf: Avlu ve dış mekânda serbesttir

• Ziyaret Süresi: 10–20 dakika yeterlidir

Şeyh Çabuk Camii Yakınında Gezilecek Yerler

• Diyarbakır Kapı

• Cumhuriyet Alanı

• Mardin Ulu Camii

• Zinciriye Medresesi

• Kasımiye Medresesi

Bu yapılar, camiye yürüme mesafesinde yer almakta ve Mardin gezisini daha anlamlı hâle getirmektedir.

Kısa Bilgiler

• Tür: Cami

• Dönem: Akkoyunlu

• Yüzyıl: 15. yy

• Konum: Mardin / Artuklu

• Durum: Ziyarete açık

• Öne çıkan özellik: Sahabe kabri ve zaviye izleri

Şeyh Çabuk Camii'ne Nasıl Gidilir?

Şeyh Çabuk Camii harita bilgisine aşağıdan ulaşabilirsiniz. İyi gezmeler...